Amasra Bartın şivesi (ağzı)

Bartın ağzındaki en büyük özellik kelimenin sonundaki eklerin değişmesidir örneğin:Geliyorum yerine "geliyon",gidiyorum yerine "gidiyon"ölüyorum yerine "ölüyon"gibi.Amasra ağzında bu ekler başka türlü değişir örneğin:Geliyorum yerine "gelyom"gidiyorum yerine "gityom",ölüyorum yerine "ölyom"gibi... Amasra'da yerleşmiş bir değim vardır,burada o değimi örnek olarak vereyim:"Pöstepeden gazla uçyola"yani:Boztepeden kazlar uçuyorlar... Küçük bir diyalogla bu örneği pekiştirelim isterseniz...

Kahvehane :


-Halil,vamısıy hadi 66 oynoyozmu ?

-Görmomusuy la?bubam va gavede...

-Azıyda cıgara neyapyo o zaman ?

-Çaktımadan içyom,arkası dönük.

-Ney yapcaz yav,denizle va balığa çıkamadık? ...

 

 

Bartın ağzına örnek:" masal satmak"

Bartında masal anlatmak deyimi yerine "masal satmak"deyimi kullanılır,işte bunlardan bir örnek:
Zaman zaman içinde,galbur saman içinde,cinne cinvit oynaken,menteşeden derken garpuzla çıkıvadı bi köşeden.Bide bakdım garpuzla ne dartıya gelü nede teraziye,ne arşına gelü ne endazeye.Bakdım bak-
dım bakagaldım bi para vedim on dene aldım.Hani garpuz kesmeynen yürek ferahlamaz delle,delle emme bakalım adımı gözel dadımı gözel?dedim hemen
çıkardım pıçamı,baltamı,nacamı ha kesdim ha kesem,ha eşdim ha eşem derken bıçakdu bu ba bi kapak açmasınmı? kapa galduran derken elimde içine
gaçmasınmı? elimi çıkaran derken bi de kendim içine düşmedimmi? Bide bakdım bi tarafı sazlık,samanlıkbi tarafı tozluk dumanlık.Bi tarafında dömürcüle
dömür döve dengine bi tarafında bayacıla baya yapa rengine.Erenneri,derenneri,gördüymü sen başıma gelenneri?Ne duvarı va yıkulu,ne kapısı va açulu
Boşa godum dolmadı,doluya godum almadı Derken bi çoban göründü gözüme,Emmevelakin ne bakdı yüzüme,ne de gulak vedi sözüme.Sürüsünü gaybet-
miş doru değil,on senedü aramış goru değil derken bu garpuzuy içinde,iki dertli biyere gelince o başladı gavala,ben başladım masal anatma...

Masal :

Bir varmış,bir yokmuş,evvel zaman içinde galbur saman içinde devele tellal iken pirele berber iken,ben anamıy beşivini tıngır mıngır sallaken bi dene goyunnan anası vamış.Goyun anasına demişki:anacuvum benim çok ganım acıkdı ba yicek bişey buluva demiş.Anası da tamam olum ben sa bişeyle
buluvaran sen içerden kapıyı kilitle,kimseye açma demiş.
Biraz sona kapıya gurt gelmiş tak tak tak çalma başlamış...goyun:"kim o"demiş...gurt:"aç yavrum ben seniy anayyın"demiş.Goyun yirmi tabi yimemiş,seniy sesiy galın,benim anamıy sesi inceydin demiş.Gurt hemen yumurta içmiş gene gelmiş tak tak tak kapıyı çalmış,Goyun :"kim o"demiş,Gurt:incecük sesiynen"aç yavrum
ben seniy anayyın demiş.Goyun inattar dölüğünden bakmış"seniy tüyleriy siyah,benim anamıy tüyleri beyazdın "demiş...Gurt hemen deymene gitmiş,her
tarafını akcacuk beyaza bayamış.Yeyinden goyunuy kapısını çalmış...tak tak tak..."kim o"demiş goyun,"aç yavrum ben seniy anayyın"demiş gurt...
Goyun gurdu hakkatten anası sanetmiş kapıyı açmış,GUrt goyunu hemen yutuvamış,ganı şişmiş girdüvü kapıdan çıkamamış...Az sona goyunuy anası gelmiş
gurdu içerde görüverince "nerde benim olum lan"deyi gurda saldumuş,gurduy gımıldacak hali galmaduvundan elini bile galduramamış."ben onu yuttum,ganımda"
demiş,goyunuy anası mutfakdan pıça almış,gurduy ganını kesmiş,içinden goyunu çıkarmış, içine daş doldumuş perdeden iyneynen iplivi almış gurduy ganını
dikmiş,dutmuş galdurup denize atmış,gurt gulu gulu gulu deyip bovulmuş,bu masal da burda bitmiş...

 

Bartın Gonuşması Örnek :

(1960 yıllarında geçtiği varsayılan bir diyalog..bartına pazar yapmaya gelen bir köylünün ağzından.Genelde Bartına pazar alışverişi için kadınlar gelirdi,halen de öyledir...nadir olarak erkekler gelirdi bu da onlardan biri Uğurlar Köyü'nden olduğu da geçen diyaloglardan anlaşılıyor...)

                    Geçennede bigün bazara gittim,salimiydin cumamıydın unuttum şindi.Gideken gene yolda çok eylendük,Amasıra yolunu mıcıllayaladın gene...daşköprüye bizi almaa gelen arabanıy şüferi çok gızdı,gaza yapcak deyi çok gorkduk hepimiz...Yav bu yolu benim büldüğüm bi kere adam gibi yapasıy senelece gullanusuy...ney annatıyodum ben...bazara gittim gideken bi küfe cövüz elettim,satıp uşaklara yemen memen bişeyle alıvarcadım..abuu bi gittim bazara nipçim...her taraf zebil cövüz...layn benimi beklediyiz hepiyiz,bekle bekle satulumu...ucuz mucuz demedük vedük emme parası neye yetcek,uşaklara yemen memen alcaduk...alamaduk.Aşçıya bile gidemedim,oncam yol geldük bi simitnen gaanımızı doyurup eve geldük.

                      Yav bide o kafaynan dilenci gelip para istemezmi...lan ben biliyon,sen benden zenginsiy git decen deyemeyon,ayıp olu deyi...töbe töbe.

                       Fare zeyiri filan alma gittim Tökeley İbrama'ya,aga bi çakıla gelmiş amarkanmıymış damarkanmışmış bilmeyon bişey dedi emme...çakıla çakı emme benim cövüz parası yetmeyaki...zatten bu dükyana girinci herşeyi alasım geliya,göğül işti,durmaya herşeye asılıya...Tosunnara yıları bile zor aldım,sen geçtiy amarkan çakısından...

                       Askerdeyken amarkan mallarını gördüydüm bi sağlam yapmışla adamla aga...gırmaa uğraş gıramasıy.ordan demürcüle arasına gittim,gazmala vardın yüzleri hep döndüledin,onnarı çeliklettüdüm,orda bi sopala gördüm yeni çıkmış,adamla sopayı bayamışla...bilmeyon ben yanmayomuş güya o bayala...biz ta teneke sopa alamayoz,onnarı nasıl alcaz...

                        Neyse işle bitti yukar çarşıda kemal taşçınıy dükyanına geldim,baktım bizim köylüle hep ordala.Onna araba bekleyala emme bende arabaya mincek paramı va?Bennen barabar köye yürüülek gelen vaamı? deyi sorduk,kimseden tık çıkmaya...çıktım kendi kendime yola bismilla dedim...Orduyerine vaadım aga,sırtımdaki kufe bazardan çıkaken on kiloydun,oldu otuz kilo...bitiyamı o yol o kufeynen ha babam de babam gavgalıya gada geldim emme sen baa sor.orda biraz avacıy gölgesinde soluklanınca kendime gelmişim aga...o diynengünnüknen bi solukda vaadım köye.Garı bide tarhana çorbası yapmış ıçcucuk içtim ooohh kendime geldim dünya vaamış yav.Guşu altın kafese gomuşla vatanım demiş,neyime lazım bazalla benim...evim evim gözel evim.kiremütle akıya emme olsun...gışa va ta biraz yaparuz bişeyle, garı çık şu kiremütlere bak deya gış geldi deya emme hiç canım isteyamı şindi...

 

2008 © Copyright by amastris®
Tüm Hakları saklıdır.